Fahrelnissa Zeid Retrospektifi Tate Modern Londra'da Açılıyor!

Türk modern sanatının en önemli isimlerinden Fahrelnissa Zeid'in retrospektifi 13 Haziran - 8 Ekim 2017 tarihleri arasında dünyanın en saygın modern sanat müzelerinden Tate Modern'de sanatseverlerle buluşacak. 1900'lü yılların başında Güzel Sanatlar Akademisi'nde sanat eğitimi alan

id_021_web

Türk modern sanatının en önemli isimlerinden Fahrelnissa Zeid’in retrospektifi 13 Haziran – 8 Ekim 2017 tarihleri arasında dünyanın en saygın modern sanat müzelerinden Tate Modern’de sanatseverlerle buluşacak.

1900’lü yılların başında Güzel Sanatlar Akademisi’nde sanat eğitimi alan ilk kadın sanatçılarımızından biri olan Fahrelnissa Zeid, Türkiye’de başlayan eğitimine 1920’li yıllarda Paris’te devam ediyor. Avrupa’da abstrakt sanatın öncü isimlerinden biri olarak tanınan Zeid’in kaleydoskop efektli dev tabloları ve İslam, Bizans, Arap, Pers kültürel etkilerini harmanlayan tarzı onu eşsiz kılıyor.

Fahrelnissa Zeid, London, 1952

Fahrelnissa Zeid, 1952 yılı Londra 

1940’lı yıllarda Türkiye’nin yenilikçi sanat birliği “D Grubu” ile bir araya gelen Zeid deneysel birçok çalışmasını da bu dönemde hayata geçirmeye başlamış. Irak’ın Ankara büyükelçisi ve Kral 1. Faysal’ın kardeşi Prens Zeid bin Hüseyin ile evli olan sanatçı, eşinin Türkiye görevi sonrasında 1945 yılında yine atama nedeni ile Londra’ya taşınıyor. Londra-Paris arasında çalışmalarına devam eden sanatçı, Avrupa’da, sanatın kalbinde bulunmasının da getirdiği imkan ile kariyerinde yakaladığı başarıyı kamçılıyor.

composition-with-bones

1958 yılında Irak’ta meydana gelen askeri darbe nedeni ile büyükelçilik görevini terk etmek durumunda kalan Zeid ailesi Londra’da kendi evlerine yerleşir ve burada sanatçı ilk defa mutfağa girip, kolları yemek yapmak için sıvar. Yaratıcı insanların her yerde sanata dair birşeyler görebilmesinin canlı kanıtlarından olan Zeid, tavuk ve ördek kemiklerini boyamaya başlıyor ve bunları cam, reçine, silikon gibi farklı malzemelerle bir araya getirerek kolajlar hazırlıyor.

fahrünissa zeid otoportre

Fahrünissa Zeid Otoportre, 1944

Günümüzdeki sanatçılarımızın darbe sonrası yaşadıkları duygusal tepkimenin bir benzeri o dönem hayatında köklü değişiklikler yaşayan Fahrelnissa Zeid’de de oluyor. Böylece figuratif portre çalışmalarına geri dönüyor.

Benim de hayatıma ilk bu şekilde giriyor. – Bir anda ne kadar da kişisel bir yöne saptık değil mi?– Capcanlı renklerle en sevdiğim arkadaşlarımdan Serra’nın annesi Sara Koral Aykar’ı çizdiği bir tablodan hatırlıyorum onu. O kadar samimi, sıcak ve espri doluydu ki 15 yaşlarımda “ben sanata dönsem ya yüzümü” dedirtiyordu. Çocukluk yıllarımdan beri gezdiğim hiçbir sergiden, Miro dışında gördüğüm hiçbir ressamdan almadığım mutluluk hissini almıştım o portrelerden. Sonra inceleyince öğreniyorum ki bana o kadar sıcak ve esprili gelen, Zeid’in aile bireylerinin tasvirlerine eklediği Antik Yunan sanatındaki doğaüstü kahramanların çizimlerine özgü abartılı hatlarmış.

Fahrelnissa Zeid, n.d

Fahrelnissa Zeid

Şimdi, Türk Resmi’nin yüz akı olan bu isim dünyanın en önemli çağdaş sanat platformlarından birinde ölümsüz olma yolunda bir büyük adım daha atıyor. Bir yandan gurur duyarken bir yandan böylesine korkusuzca kendi yaratım güdüsünün peşinden gidebilmenin, eşsiz olabilmenin sırlarını aramak gerekiyor.

Ahmet Doğu İpek’in “Günler” isimli sergisi için lütfen tıklayınız.

NOT: Açılış görseli Fahrelnissa Zeid’in 1947 yılından “Fight Against Abstraction” isimli eseri. 

çağla bingöl